Czym jest resurs UTB?

Każda maszyna użytkowana przez człowieka musi mieć wykonane okresowe przeglądy. Ten obowiązek nie omija także wszelkiego typu wind osobowych definiowanych jako Urządzenia Transportu Bliskiego, czyli UTB. Od sprawnego funkcjonowania takiej windy zależy bezpieczeństwo jego użytkowników. Usterka wykryta o czasie może uratować komuś zdrowie, a nawet życie. Można zapobiec tragedii, z tego powodu należy dbać o regularne wykonywanie przeglądów. Dźwigi jako urządzenia transportu bliskiego muszą być poddawane badaniom okresowym, eksploatacyjnym, ale także w miarę potrzeb powypadkowym lub poawaryjnym. Jeśli chodzi o tego typu urządzenia wykonywanie okresowych przeglądów regulują przepisy prawa, a dokładniej mówiąc rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego. Także Urząd Dozoru Technicznego uchwalił wytyczne, które zobowiązują właścicieli dźwigów osobowych do zlecania regularnych badań technicznych. 

Jak należy odpowiednio zadbać o bezpieczeństwo dźwigów UTB?

Ocenia się, że w Polsce znajduje się około 100 tysięcy dźwigów osobowych. Część z nich zostały zamontowane już po wejściu Polski do Unii Europejskiej, dzięki czemu są zgodne z obecnymi normami bezpieczeństwa. Pomimo tego większość z nich nie spełnia najważniejszych norm bezpieczeństwa. Najistotniejszym kłopotem są wieżowce wybudowane w latach 70, ponieważ ich stan techniczny wymaga wielu remontów, a dźwigi osobowe nie są najważniejsze. Właściciele tych bloków nie garną się do wymiany dźwigów, a swoje racje argumentują tym, że przecież funkcjonują one bezproblemowo od dawna. Z pewnością nie jest to odpowiedzialne rozumowanie jeśli chodzi o zdrowie i życie użytkowników. Stając naprzeciw temu problemowi Minister Przedsiębiorczości i Technologii zaktualizował przepisy w kwestii eksploatacji urządzeń podlegającym przepisom dozoru technicznego. Został nałożony obowiązek dokonywania przeglądów technicznych aby ocenić stan funkcjonowania dźwigu. 

Resurs dla dźwigów UTB

Według definicji resurs jest okresem zdolności użytkowej, czyli inaczej mówiąc jest to obowiązkowy przegląd specjalny dźwigu, który ma określoną ważność. Po upływie określonego terminu należy ponownie zlecić sporządzenie oceny stanu technicznego. Jeśli chodzi o dźwigi, to parametrami branymi pod uwagę są intensywność wykorzystania, oraz obciążenie jakim Poddaje się dźwig. Warto pamiętać, że resurs jest przeglądem specjalnym ,który powinien być przeprowadzony przez właściwego specjalistę. Istotną kwestią jest także to, że taki dźwig jeździ się w szybie, który też powinien podlegać odpowiednim kontrolom. Dlatego osoba, która będzie przeprowadzała resurs UTB musi mieć odpowiednie uprawnienia budowlane. Przegląd specjalny wind może być wykonywany przez przedstawiciela producenta, ale koniecznie musi on posiadać odpowiednie uprawnienia. 

Przegląd specjalny wind – co obejmuje?

To jak powinien wyglądać przegląd specjalny Urządzeń Transportu Bezpośredniego opisuje instrukcja dołączona przez producenta. Zdarza się, że w instrukcji nie ma takich danych, w takiej sytuacji należy kierować się odpowiednimi normami, specyfikacjami technicznymi, oraz obecną wiedzą techniczną. Ważne, aby taki przegląd specjalny obejmował swoim zakresem wszystkie elementy, które mają wpływają na bezpieczne użytkowanie windy. O jakie dokładnie części chodzi? Są to przede wszystkim:

  • cała konstrukcja nośna, czyli dokładniej mówiąc jest to szyb, rama kabiny, rama wciągarki, ale również prowadnice,
  • mechanizm napędowy który składa się z liny, mocowania lin, i wciągarka,
  • układ elektryczny – instalacja w szybie, aparatura odpowiadająca za sterowanie urządzeniem,
  • układ hydrauliczny czyli przewody, siłowniki, a także agregat hydrauliczny
  • odpowiadające za bezpieczną pracę dźwigu czyli np. system alarmowy.

Taki przegląd specjalny dźwigów UTB powinien być zakończony spisaniem właściwego protokołu, w którym zawarty jest wynik przeglądu, dane osób wykonujących, termin kolejnego przeglądu, oraz kryteria oceny. 

Najistotniejsza jest profilaktyka

Jak w przypadku wielu urządzeń, tak również jeśli chodzi o dźwigi UTB niezbędna jest profilaktyka. Sporo usterek można zawczasu wykryć i naprawić, co znacznie zwiększy bezpieczeństwo takich urządzeń. Niestety, jeśli chodzi o windy z lat 70 problem jest bardziej złożony, gdyż takie pobieżne przeglądy mogą okazać się niewystarczające i nie znajdą wszystkich awarii. Urząd Bezpieczeństwa Technicznego kontroluje stan techniczny na bieżąco likwidując pojawiające się usterki i wymieniając uszkodzone elementy. Niestety, jeśli chodzi o aparaturę sterową problem może okazać się bardziej złożony. Składa się ona z podzespołów, których sprawność działania po 40 latach jest zdecydowanie ograniczona. Jedynym wyjściem zazwyczaj jest wymiana jej, co poprawi bezpieczeństwo całego dźwigu. 

Potencjalne zagrożenia starych dźwigów  

Postęp techniczny jest bardzo duży, także jeśli chodzi o dźwigi osobowe. Stare urządzenia znajdujące się w wieżowcach nie mają pewnych zabezpieczeń, których nie brakuje w tych nowocześniejszych wersjach. Należy pamiętać, że te starsze dźwigi nie mają drzwi kabinowych. Co więcej taki dźwig nie ma zabezpieczeń przed nadmierną jazdą do góry, oraz odpowiednich zabezpieczeń przed niechcianymi ruchami kabiny. Co ważne brakuje tu również łączności głosowej z serwisem, ponadto drzwi przystankowe nie mają kontroli zaryglowania. Są to niedociągnięcia których nie da się zupełnie zlikwidować.

Jedynym wyjściem jest wymiana całego urządzenia, ale jest to wyjątkowo kosztowna inwestycja. Ważnym ubytkiem jest także niewielka dokładność jeśli chodzi o zatrzymywanie się na przystankach. Często taka kabina niedokładnie trafia w poziom piętra i tworzy się próg, który staje się trudny do pokonania szczególnie dla osób na wózkach inwalidzkich i starszych. Windy z lat 70 mogą być co pewien czas remontowane, a uszkodzone elementy wymieniane, ale należy pamiętać, że raczej nie będą one funkcjonowały tak jak nowe. Dlatego potrzebne jest częstsze robienie przeglądów technicznych oraz stały kontakt z serwisem. Trzeba wtedy bezwzględnie stosować się do zaleceń wydanych przez ekspertów. Oczywiście wraz z upływem lat tego typu problem będzie się nawarstwiał, więc w dłuższej perspektywie potrzebna będzie wymiana całego urządzenia.